17-11-2016 | Admin

Phú Yên – cùng dất duyên hải trù phú nằm ven biển Nam Trung Bộ vẫn còn hấp dẫn chúng ta với cảnh quan thiên nhiên còn nhiều hoang sơ. Từ những cánh đồng châu thổ vàng óng ả đến cao nguyên đồi núi xanh thẳm, từ những bãi biển xanh như ngọc đến những sông, hồ, đầm, vịnh mênh mông, tất cả vẫn êm đềm, thanh bình như chưa hề đổi thay hàng trăm năm nay. Và chính sự hoang sơ đấy đang cất giữ trong mình biết bao câu chuyện chờ chúng ta khám phá. Vùng đất của huyền tích và những câu chuyện xa xưa đợi đầy hấp dẫn của một thời đi mở cõi của cha ông




Cuối thế kỉ 16, theo lệnh chúa Nguyễn Hoàng, ông Lương Văn Chánh cùng lưu dân vào khai khẩn vùng đất từ phía Nam đèo Củ Mông đến phía Bắc đèo Cả hình thành nên đơn vị hành chính phủ Phú Yên với hai huyện Đồng Xuân và Tuy Hòa vào năm 1611. Phú là giàu có, yên là bình yên. Vùng đất trù phú và cũng là nơi chứng kiến quá trình lịch sử đầy biến động trong suốt thế kỉ 15 đến đầu thế kỉ 19 bởi chính vùng đất trấn biên này là bàn đạp quan trọng lúc bấy giờ giúp những người con đất Việt mang gươm đi mở cõi về phương Nam để nhanh chóng tạo dựng một cơ đồ rộng lớn. TÍnh đến nay, mảnh đất này đã 400 năm tuổi. Sau khi mất, cụ Lương Văn Chánh được tôn vinh là thành hoàng của vùng đất Phú Yên. Để tỏ lòng ghi nhớ công lao to lớn của ông, mộ và đền thờ của ông được xây dựng vào những năm 30 của thế kỉ 17. Đến năm 1822, dưới thời vua Minh Mạng được xây dựng lại lớn hơn và cắt cử người coi sóc.

Đền thờ cụ được xây dựng cao ráo quay về hướng Nam, sau lưng là núi Cấm, trước mặt là sông Bến Lội. Trước đền vẫn còn dấu vết của bức tường rêu phong cổ kính. Án phong trước cửa đền là câu đối ca ngợi công lao của bậc tiền nhân “quân danh thiên cổ ngưỡng – chính khí vạn niên phong”. Bước vào bên trong, ta bị choáng ngợp bởi bóng mát của cây bồ đề cổ thụ cành lá xum xuê che cả một góc đền. Ngay chính điện thờ là bức tượng vị danh nhân. Ngài ngồi uy nghiêm, tay cầm chiếu chỉ như năm xưa dẫn dắt con dân đi khai hoang lập ấp. Với những công lao của cụ trong quá trình đi mở đất, nhà vua đã có nhiều sắc phong, đặc biệt là sắc phong cho ông đến chức “thượng đẳng phẩm”



Tại điện thờ hiện còn lưu giữ 14 sắc phong. Đặc biệt là tờ sắc phong năm 1917 của Nguyễn Hoàng trao Lương Văn Chánh đưa dân đến khai khẩn vùng đất đèo Củ Mông và đèo Cả. Từ 1611 đến 1899 nơi đây là thủ phủ tỉnh Phú Yên, nhiều dinh thự cơ sở tôn giáo được xây dựng. Có nhiều ngôi chùa phật giáo uy nghiêm cổ kính lại thêm đặc sản nổi tiếng. Được truyền tụng trong dân gian nhiều nhất là ngôi chùa Đá Trắng với đặc sản “xoài tiến vua” Nằm ở độ cao 100 mét so với mực nước biển, tọa lạc ở ngọn núi Xuân Đài. Chúng tôi theo con đường độc đạo lát đá có độ dài 500 mét dẫn lên chùa. Đây là con đường đá cổ còn nguyên vẹn ở Phú Yên hiện nay, là kì công của thiền sư Huệ Nhãn – một trong những vị tổ sư trụ trì chùa Từ Quan (tên chữ của chùa Đá Trắng)

Chùa Từ Quan do thiền sư Diệu Nghiêm khai sáng vào năm 1793 từ một thảo am để dịch kinh Hoa Nghiêm đến năm 1797 đã kiến tạo một ngôi chùa lá mái bề thế nhất nhì ở Phú Yên lúc bấy giờ. Năm 1989 chùa được vua Thành Thái ban sắc tứ và từ đó chùa có tên “sắc tứ Từ Quan tự”. Chùa còn được giữ nhiều vật phẩm quý giá như khu vườn tháp tổ cổ kính hay quả đại hồng chung nặng 330kg do hòa thượng Pháp Ngũ đúc tại kinh đô Phú Xuân vào năm Duy Tân thứ 9. Chùa Đá Trắng còn là nơi linh thiêng với giai đoạn về linh hồn nghĩa sĩ cưỡi ngựa vung thương quẩn quanh chùa. Bởi đây là căn cứ bị mật gắn với những nghĩa quân thủ lĩnh oai hùng như Lê Thành Phương, Trần Cao Vân, Võ Trứ,…



Tạm biệt ngôi chùa bình yên dưới bóng cổ thụ của những di sản, chúng tôi thầm mong một ngày những trái xoài Đá Trắng không còn chỉ trong vọng tưởng mà những người khác phương xa sẽ được dừng chân vãn cảnh chùa dừng chân dưới bóng cổ thụ thưởng thức trái xoài để cảm thấy yêu hơn mảnh đất này


Nguồn kpvn.com.vn